به وبسایت کلینیک رادیولوژی و سونوگرافی دکتر افشین یزدی خوش آمدید

  • 09300884043
  • 081-38224645

سونوگرافی IUGR و تشخیص محدودیت رشد جنین در داخل رحم

محدودیت رشد داخل رحمی (Intrauterine growth restriction) نوعی اختلال رشد جنین است که با کمک سونوگرافی IUGR در ما‌ه‌های ابتدایی بارداری قابل تشخیص است. این اختلال که با عدم تناسب وزن جنین با سن وی مشخص می شود، اگر به موقع تشخیص و افدامات مراقبتی لازم برای آن انجام شود، احتمال مشکلات هنگام تولد نوزاد را به شدت کاهش می‌دهد.

در این مطلب در مورد اختلال محدودیت رشد داخل رحمی یا IUGR هر آنچه برای اطلاعات عمومی شما لازم است گرد آورده‌ایم.

محدودیت رشد داخل رحمی چیست؟

محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) اختلالی است که وزن جنین کمتر از 10 درصد وزن مناسب سن حاملگی باشد؛ که این اختلال از طریق سونوگرافی قابل تشخیص است. این حالت با عنوان «کوچک برای سن بارداری» (SGA) و یا «محدودیت رشد جنین» نامیده می‌شود.

تا هفته پانزدهم جنین روزی 5 گرم؛ در 15 هفتگی 15-20 گرم و در 34 هفتگی 30-35 گرم وزن می‌گیرد. وزن نرمال در جنین رسیده یعنی جنین‌هایی که از 37 هفتگی تا 41 هفتگی به دنیا می‌آیند حدود 2.500 تا 4000 گرم است. بنابراین اندازه‌گیری وزن جنین در طول دوران بارداری، می‌تواند پزشک را از وزن‌گیری و رشد مناسب جنین مطلع کند.

پزشک فاصله بالاترین نقطه رحم تا استخوان عانه، و نیز دور شکم را با متر اندازه‌گیری کرده و سپس عدد آنها را با سن بارداری و اعداد مربوط به ویزیت قبل مقایسه می‌کند. اگر این اعداد نشان دهند که رشد جنین متناسب با سن بارداری نیست، انجام سونوگرافی IUGR برای بررسی دقیق وزن جنین و  احتمال IUGR درخواست خواهد شد.

محدودیت رشد داخل رحمی IUGR

انواع IUGR

اختلال IUGR عموما به دو شکل بروز می‌کند:

  1. IUGR قرینه یا اولیه: کاهش اندازه تمام اندام‌های داخلی جنین
  2. IUGR غیرقرینه یا ثانویه: حالتی است که اندازه سر و مغز طبیعی است، اما شکم کوچکتر از اندازه لازم است.

فراوانی محدودیت رشد داخل رحمی قرینه، حدود 20 تا 25 درصد از جامعه مبتلایان به IUGR است و نوع غیرقرینه معمولا تا ماه سوم بارداری تشخیص داده نمی‌شود.

عوامل موثر بر ایجاد اختلال در رشد جنین

عوامل مختلفی ممکن است موجب عدم وزن‌گیری کافی جنین شود. در بارداری‌هایی که هر یک از شرایط زیر را داشته باشند، احتمال IUGR را باید در نظر داشت:

  • سوء تغذیه مادر در دوران بارداری
  • مادرانی که دچار کم وزنی شدید هستند.
  • کمبود مواد غذایی و اکسیژن برای جنین
  • اختلالات کروموزومی مانند سندروم داون
  • استفاده مادر از سیگار، الکل و مواد مخدر
  • عفونت‌های جنین که از مادر به وی منتقل می‌شود مانند سیفلیس، سرخجه و …
  • برخی از داروهای خاص مانند داروهای صدانعقاد
  • ناهنجاری‌های جفت، مانند جدا شدن جفت از دیواره رحم یا جفت سرراهی
  • دوقلویی یا چندقلویی
  • بیماری‌های قلبی، تنفسی مادر مانند فشار خون مزمن و …
  • مادرانی که در ارتفاعات خیلی بالا زندگی می‌کنند.
  • ابتلای مادر به دیابت بارداری
  • پایین بودن سطح مایع آمنیوتیک
  • ناهنجاری در بند ناف
  • سابقه داشتن اختلال IUGR در بارداری‌های قبلی

نوزاد مبتلا به IUGR

خطرات محدودیت رشد داخل رحمی IUGR

جنین مبتلا به محدودیت رشد داخل رحمی IUGR احتمالاً مشکلات بیشتری در طی بارداری، زایمان و پس از آن خواهد داشت. شدت خطر و عوارض حاصل از محدودیت رشد داخل رحمی یا IUGR به عوامل مختلفی مانند علت ایجادکننده این اختلال و شدت آن؛ و همچنین مزحله‌ای از بارداری که کمبود رشد در آن رخ داده و نیز وزن نهایی جنین در هنگام تولد بستگی دارد.

تحقیقات نشان می‌دهد که احتمال بروز عوارض کوتاه‌مدت و بلند‌مدت در نوزادان دچار IUGR که نارس هم می‌باشند، بیشتر است. از این رو انجام سونوگرافی مورد نیاز در طول دوران بارداری، برای تشخیص میزان رشد جنین بسیار ضروری است.

نوزادان دچار محدودیت رشد داخل رحمی IUGR احتمالا مقدار ناکافی از اکسیژن و مواد غذایی در رحم مادر دریافت کرده‌اند و تحمل شرایط زایمان طبیعی در آنان سخت‌تر است، بنابراین انجام زایمان به روش سزارین برای آنها توصیه می‌شود.

همچنین این نوزادان پس از زایمان:

  • قند خون پایین‌تری دارند.
  • مقاومت بدن آنها در برابر عفونت‌ها کمتر است.
  • دمای بدن آنها به راحتی افت می‌کند.
  • تعداد گلبول‌های قرمز آنها به طور غیرطبیعی بالا است.
  • خطر ابتلا به هیپوکسی (کمبود اکسیژن در هنگام تولد نوزاد) در آنها بیشتر است.
  • احتمال بروز زردی شدید دارند.
  • احتمال ابتلا به سندروم آسپیراسیون مکونیوم (دفع مدفوع در رحم مادر در هنگام زایمان و بلع آن توسط جنین) در آنها بیشتر است.

مطالعات نشان می‌دهد که احتمال بروز برخی از بیماری‌ها، در نوزادان دچار محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) در سنین بالا بیشتر است. از جمله: چاقی، بیماری‌های قلبی، دیابت نوع 2 و فشار خون بالا.

سونوگرافی IUGR  و راه‌های تشخیص دیگر

اگر در بررسی‌های سونوگرافی، جنین شما مبتلا به IUGR تشخیص داده شد، باید ابتدا یک سونوگرافی آنومالی اسکن دقیق انجام دهید، تا بررسی شود که آیا مسأله IUGR سبب بروز نواقص دیگری نیز در جنین شده است یا خیر. سپس پیشنهاد می‌شود که پس از هفته چهاردهم، آمنیوسنتز انجام دهید تا مشکلات کروموزومی احتمالی به موقع تشخیص داده شوند؛ خصوصا زمانی که: سونوگرافی آنومالی اسکن وجود مشکلاتی را گزارش کرد، جنین دچار IUGR شدید بوده و یا IUGR در مراحل ابتدایی بارداری تشخیص داده شده است.

علت IUGR هر چه که باشد، شما باید با فواصل 2 تا 4 هفته سونوگرافی انجام دهید تا شرایط سلامتی جنین و میزان رشد آن از یک سونوگرافی تا سونوگرافی بعدی بررسی شود.

از دیگر تست‌های تشخیصی ضروری می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • اندازه گیری مقدار مایع آمنیوتیک موجود در رحم
  • تست بدون استرس Nonetress test
  • بیوفیزیکال پروفایل Biophysical profile
  • سونوگرافی داپلر Doppler Ultrasounds

بیشتر بخوانید: سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل جنین برای مواقع اضطراری

سونوگرافی IUGR برای تشخیص محدودیت رشد داخل رحمی جنین

ممکن است پزشک از شما درخواست کند حرکات جنین را بشمارید. به این ترتیب می‌توان حرکات جنین را نیز زیر نظر داشت زیرا حرکت‌کردن جنین در بسیاری از موارد یکی از نشانه‌های سلامتی او است.

به طور کلی اگر شما در مرحله پایانی بارداری هستید یعنی 37 هفته را پشت سر گذاشته‌اید، زایمان به روش طبیعی یا سزارین باید انجام شود. اگر دوران بارداری هنوز به اتمام نرسیده است، تصمیم‌گیری راجع به زمان زایمان به شرایط شما و جنین بستگی دارد.

درمان اختلال محدودیت رشد داخل رحمی

علیرغم تحقیقات جدید انجام شده، درمان قطعی برای IUGR وجود ندارد و تنها می‌توان اقدامات مراقبتی را بسته به سن بارداری افزایش داد.

اگر سن حاملگی 34 هفته یا بیشتر باشد:

  • اگر سونوگرافی داپلر طبیعی باشد باید حجم مایع آمنیون و ضربان قلب جنین (هرروز) بررسی شود. سونوگرافی داپلر باید هر هفته انجام شود و سونوگرافی برای بررسی رشد هر 3-4 هفته ضروت دارد. تست های BPP و NST هم باید انجام شود.
  • اگر حجم مایع آمنیون کم باشد معمولا زایمان بین 34-37 هفته انجام می شود. ممکن است پزشک زایمان زودرس را توصیه کند.

اگر سن حاملگی کمتر از 34 هفته باشد:

  • اگر حجم مایع آمنیون طبیعی باشد انجام تست های NST و BPP ضرورت دارد. اگر جنین رشد داشته باشد تا 34 هفتگی صبر می‌کنند.
  • مثل مورد بالا هر 3-4 هفته از لحاظ رشد، سونوگرافی تجویز می‌شود و هر هفته سونوگرافی داپلر و تست NST و بررسی حجم مایع آمنیون انجام می‌شود.
  • اگر نتیجه تست‌ها غیر طبیعی باشد معمولا مادر بستری می‌شود تا وقتی که نتیجه تست‌ها طبیعی شود.
    پزشک تا هفته 34 بارداری یا بیشتر به بررسی شرایط ادامه خواهد داد. وضعیت جنین و میزان مایع آمنیوتیک در طول این زمان بررسی خواهد شد. اگر هر یک از این موارد دچار مشکل شود، توصیه‌های فوری انجام می‌شود.
  • مادر هر 2 تا 6 هفته به پزشک مراجعه می‌کند. اگر زایمان قبل از هفته 34 بارداری توصیه شود، پزشک ممکن است آمنیوسنتز را برای کمک به ارزیابی بلوغ ریه جنین انجام دهد.

سونوگرافی IUGR در همدان

برای انجام سونوگرافی IUGR یا محدودیت رشد داخل رحمی در همدان و سایر سونوگرافی‌های مورد نیاز در دوران بارداری می‌توانید با مراجعه به کلینیک رستا از مجهزترین دستگاه‌های سونوگرافی روز دنیا، تحت مدیریت آقای دکتر افشین یزدی برخوردار شوید. کلینیک سونوگرافی و رادیولوژی رستا همه روزه عصرها آماده ارائه خدمات به شما همشهریان گرامی است.

جهت اطلاع از بیمه ‌های طرف قرارداد با کلینیک رستا روی لینک زیر کلیک نمایید:

بیمه های طرف قرارداد با کلینیک رادیولوژی و سونوگرافی رستا

کلینیک سونوگرافی و رادیولوژی رستا همدان

منابع: ooma و niniplus

دیدگاه در"سونوگرافی IUGR و تشخیص محدودیت رشد جنین در داخل رحم"

  1. زهرا سادات

    سلام. میخواستم بدونم در صورتی که این مشکل در سونوگرافی اول تشخیص داده بشه آیا انجام اون همه سونوگرافی که در این مطلب نوشتید لازمه انجام بشه برای بچه خطر نداره؟ با تشکر

    • admin

      با سلام. درخصوص تعداد و دفعات سونوگرافی، توصیه کلی این است که در موارد ضروری انجام شود اما تاکنون هیچگونه ناهنجاری ناشی از قرارگیری در معرض امواج اولتراسوند نه در جنین انسان و نه در جنین حیوانات مشاهده نشده است. بنابراین سونوگرافی یک روش تشخیصی ایمن و بی خطر برای جنین محسوب می شود.

دیدگاه خود را بنویسید